De Baltic Exchange is een wereldwijde marktplaats voor scheepstransport. De Baltic Exchange publiceert de dagelijks tot stand gekomen scheepvaarttarieven in de Baltic Dry Index (BDI). Het gaat om de tarieven die eindgebruikers van goederen moeten betalen om de grondstoffen te laten verschepen. Op de BDI kan niet worden gespeculeerd. Alleen de scheepsvervoerders en aanbieders van grondstoffen kunnen op deze beurs handelen. Daarmee is de BDI een van de meest zuivere voorspellende indicatoren van de wereldeconomie.

Daling van 94%
De Baltic daalde in 2008 met een spectaculaire 94%; vanaf een top van 11.793 op 20 mei 2008 naar een laagste punt van 663 op 5 december 2008. Vanaf 5 december van dat jaar begon de index weer te stijgen, uiteindelijk tot fors boven de 2000! In deze nieuwsbrief wezen we in februari 2009 op deze forse beweging. En de Baltic bleek zoals vaker een goede ‘voorspeller’ voor mondiale handel en economische activiteit. Die zich vervolgens – vanaf een bodem op 9 maart 2009 van 195 voor de AEX -, vertaalde in een forse stijging van de AEX-index en andere beursindexen. Alle aanleiding dus om deze index goed te volgen.

Wees alert!
De recente beweging van de BDI noopt tot voorzichtigheid. Rond mei dit jaar werd nog een top van circa 4000 punten behaald. Maar daarna daalde de index 35 dagen op rij. Dat gebeurde de afgelopen 15 jaar niet meer. De BDI noteert nu rond de 1841 punten.

De forse daling van de Baltic Dry Index wordt veroorzaakt door de afgenomen vraag naar ijzererts, waardoor er minder schepen nodig zijn om ijzererts te vervoeren. Bovendien worden nu de schepen opgeleverd die in een periode van hoogconjunctuur werden besteld. Clarkson Plc, de grootste shipbroker in de wereld, ziet de capaciteit door de nieuwe schepen dit jaar met 16% toenemen.

De daling van de BDI wordt dus mede veroorzaakt door een ‘klassiek’ geval van de varkenscyclus. Het fenomeen in de economie dat overschotten en tekorten van een bepaald product elkaar afwisselen, doordat aanbieders massaal reageren op de veranderingen in vraag en aanbod.
   
Het is hoe dan ook zaak om de komende tijd alert te blijven op de verdere ontwikkelingen van de BDI. Zodat u voorbereid bent op een eventuele verdere verzwakking van de mondiale economie.

Dat is opmerkelijk, omdat het van futiel belang is voor de economische kracht van ons land hoe het nieuwe kabinet er precies gaat uitzien. Nederland deint mee op de golven van de wereldwijde economische ontwikkelingen. Voor onze economie maakt het nauwelijks uit of we een rechts, paars of links kabinet aan het bewind hebben.

Krimp
Zo veroorzaakte de mondiale crisis een krimp van de economie van 4% ten opzichte van 2008. De grootste krimp sinds de Tweede Wereldoorlog! Onze economie wordt namelijk niet hier ‘gefabriceerd’, om het zo uit te drukken, maar in het buitenland. We zijn onder meer afhankelijk van hoe buurland Duitsland, waar Nederland veel naar exporteert, zich ontwikkelt. Onze export is van doorslaggevend belang voor onze binnenlandse economie. Nederland had over 2009 een exportquote van 69%. Dat betekent dat 69% van ons Bruto Nationaal Product gestalte krijgt door onze export! In 2008 was dat cijfer zelfs 76%. In de VS was de exportquote in 2009 11%!

Inflatie
Maar ook een voor Nederlandse huishoudens belangrijk gegeven als de inflatie wordt niet tot nauwelijks hier ‘gemaakt’. Zo drukte de wereldwijde economische recessie de Nederlandse inflatie in 2009 fors omlaag naar 1%, een daling van 1,2% ten opzichte van 2008. Dit kwam vooral door de mondiale prijsdaling van energie en andere grondstoffen. Dan worden de ‘inkomensplaatjes’ die de grootste partijen ons tijdens de verkiezingen voorhielden een beetje futiel. Want de grootste afwijking bij de inkomensplaatjes komt er op uit dat de gemiddelde koopkracht van Nederlandse huishoudens 0,25% daalt in vergelijking met de huidige situatie.

Euro
Ook op de koers van de euro heeft Nederland niet tot nauwelijks invloed. Die wordt recentelijk bepaald door onder andere de begrotingsdiscipline van andere landen uit de eurozone. Een dalende euro heeft wel een enorme invloed op de concurrentiekracht van Nederlandse bedrijven, omdat onze producten dan goedkoper worden voor onder meer de VS en China.

Figurant
We zijn al met al een figurant op het wereldwijde toneel van de economische krachten. Machtsblokken als de VS, China en Duitsland zetten de toon. Wij deinen mee op de golven. De enige werkelijke economische invloed die de bewindvoerders van ons land kunnen uitoefenen gaan over begrotingsdiscipline, zorgen dat het huishoudboekje klopt, waarmee de rente enigszins gestuurd kan worden. En een kabinet kan het vestigingsklimaat voor buitenlandse bedrijven meer of minder aantrekkelijk maken.
  
Voor de rest van de economische parameters als groei, inflatie en eurokoers zitten we op de rug van de mondiale economische grootmachten.

Een daling van de euro met 10% geeft de winstgroei van Europese bedrijven een impuls van rond de 11%, stelde recent Patrick Moonen, aandelenstrateeg van ING Investment Management. En Werner Eppacher, fondsmanager van de Duitse bank DWS, zei onlangs dat een euro-dollarkoers van 1,25 een goede afspiegeling is van de verhoudingen en bepaald niet ongunstig voor de Europese economie. Overigens noteert de euro nu lager, rond de $1,23.

Europese producten goedkoper
De crux van een lagere euro is dat het de import van Europese producten voor landen als de VS en China goedkoper maakt. De lagere wisselkoers maakt zo onder andere Nederlandse producten goedkoper in landen buiten de eurozone en zorgt daarmee voor extra economische groei. Dat weegt op dit moment zwaarder dan de prijsstijging van de import, vinden financiële experts.

Hoofdeconoom Charles Kalshoven van ING zei hierover: “Het economisch herstel in Nederland komt op dit moment van de export, niet van de binnenlandse vraag. De wereldhandel trekt al flink aan, dus er is geen gebrek aan vraag in het buitenland. De lagere euro helpt ons dan.’’ 
   
Ook Nico Klene van het economisch bureau van ABN Amro wees op het grote belang van de export voor de Nederlandse economie. “Bij een daling van de wisselkoers is men al snel bang voor statusverlies, maar de daling van de euro is alleen maar goed voor de export. Per saldo profiteert Nederland van een goedkopere euro.’’

Tijd kopen
Maar zal de eurocrisis zich niet verder verdiepen? Patrick Moonen van ING Investment Management is positief gestemd over de schuldenproblematiek. Hij verwacht dat de grootste schuldproblemen zich zullen beperken tot Griekenland. “Daar gaan bezuinigingen de groei ondermijnen. De Grieken kunnen niet echt profiteren van de zwakkere euro.’’ Maar voor Spanje zal het steunplan van € 750 miljard juist wel voldoende ‘tijd kopen’, voegt Moonen eraan toe. De betere vooruitzichten voor de export en groei van landen als Duitsland en Nederland en de zeer trage groei in Zuid-Europese landen kunnen de verschillen binnen de eurozone wel verder vergroten, denkt Moonen.

Fundamentals positief
Al met al zijn fundamentals als winstgroei en waardering van veel Europese ondernemingen heel positief, stelt Moonen. En daar zullen beleggers zich binnenkort weer op gaan concentreren, verwacht hij. Hij denkt dat als de bedrijfsresultaten over het tweede kwartaal bekend zijn, er weer rust op de markt komt. Waarmee aandelen weer aantrekkelijk worden. Want, zo benadrukt hij, de bedrijfswinsten van grote beursgenoteerde Europese bedrijven stijgen dit jaar met 30%, en in 2011 met 15%. Mede door die aantrekkende export buiten de eurozone!

Een ambtelijke werkgroep, onder leiding van oud-minister Gerrit Zalm, heeft vorig jaar berekend dat de jaarlijkse kosten van het koningshuis zo’n 110 miljoen euro bedragen. Maar de opbrengsten komen uit op 4 tot 5 miljard euro per jaar. Dat blijkt uit een onderzoek van Harry van Dalen, verbonden als professor economie aan de Universiteit van Tilburg.

Monarchieën presteren structureel beter
Van Dalen vergeleek monarchieën over de hele wereld met andere staatsvormen en kwam tot de conclusie dat monarchieën het structureel beter doen. Dat komt doordat monarchieën in het algemeen stabieler zijn. Hun nationale inkomen groeide de afgelopen decennia jaarlijks met gemiddeld 1% meer dan dat van niet-monarchieën. Volgens Van Dalen heeft dat te maken met de zogenoemde vertrouwensbonus. Vanwege de stabiliteit zullen buitenlandse bedrijven eerder geneigd zijn om zaken te doen met een dergelijk land.

Buitenlandse handelsmissies
Daarnaast heeft deelname van het Koninklijk Huis aan handelsmissies naar het buitenland een gunstige invloed. Hierdoor krijgen deze meer uitstraling en, in het geval van ons land, krijgen Nederland en het Nederlandse bedrijfsleven extra aandacht. Daarnaast zorgt de koningin er tijdens deze handelsmissies voor dat de juiste mensen en bedrijven met elkaar in contact komen. Het ministerie van Economische Zaken heeft berekend dat de handelsmissies zo’n 200 miljoen euro per jaar opleveren voor Nederland.

Miljardenmerk
Tot slot is onze koningin van niet te onderschatten waarde in termen van Holland-promotie, zowel buiten de landsgrenzen als daarbinnen. Het ‘merk Beatrix’ benadert miljardenmerken zoals Heineken en Philips.